Pancreas ductaal adenocarcinoom (PDAC) behoort tot de drie kankersoorten met de hoogste mortaliteit. Chirurgische resectie, vaak voorafgegaan door intensieve chemotherapie, is momenteel de enige curatieve behandeling, maar slechts een derde van de patiënten komt hiervoor in aanmerking. Minimaal invasieve intratumorale injectie van holmium-166 microsferen (¹⁶⁶HoMS) is een veelbelovende lokale therapie die mogelijk de ziekte kan terugbrengen tot een resectabel stadium, of in latere stadia kan bijdragen aan langere overleving en een betere kwaliteit van leven.

Ysbrand Willink, technisch geneeskundige, promoveerde in april 2026 op de ontwikkeling en klinische evaluatie van ¹⁶⁶HoMS-injectie bij patiënten met PDAC. De nadruk lag op haalbaarheid, veiligheid en beeldgeleide toediening om de behandeling te kunnen bevestigen.

In de eerste klinische benadering werden met patiënt specifieke planningen echogeleide intratumorale injectie tijdens een openbuikoperatie uitgevoerd. De interventie werd alleen uitgevoerd wanneer resectie niet mogelijk bleek door lokale tumorprogressie of afstandsmetastasen, om zo minimaal te interfereren met de standaardzorg. Drie patiënten werden behandeld. Tijdens 12 weken follow-up traden geen interventie gerelateerde bijwerkingen op, ondanks minimale extratumorale irradiatie van longen en colon (<1 Gy). De gemiddelde tumordosis bedroeg 5–46 Gy, lager dan verwacht door de extratumorale irradiatie. Twee patiënten hadden na 12 weken stabiele ziekte.

In een vervolgstudie werd een percutane, CT-geleide benadering onderzocht bij zes patiënten met niet-resectabel PDAC na FOLFIRINOX. Technische haalbaarheid werd bij alle patiënten bereikt zonder ernstige complicaties. De ¹⁶⁶HoMS-deposities waren peroperatief zichtbaar op CT, maar de tumordosis bleef lager dan gepland (14–38 Gy), voornamelijk veroorzaakt door lekkage via de pancreasduct naar het duodenum. Het veiligheidsprofiel bleef gunstig met één graad 3-bijwerking gerelateerd aan de CT-contrastvloeistof. Na 16 weken hadden vier van de zes patiënten lokaal stabiele ziekte.
Onder leiding van dr. Frank Nijsen wordt het onderzoek voortgezet. Beeldgeleide intratumorale ¹⁶⁶HoMS injectie kan een veelbelovende rol spelen bij niet-resectabele PDAC en mogelijk worden ingezet als platformtechniek bij andere solide tumoren.